ی., 12/17/2017 - 13:28

مشاهیر بروجرد

مقدمه :
نام بروجرد با نام بزرگانی که از اين ديار برخاسته وبه نورعلم وتقوا عالمی را منور ساخته اند عجين گشته است . فرزانگانی چون علامه بحرالعلوم ، حضرت آيت الله العظمی بروجردی ، آيت الله سيد جعفردارابی کشفی ، حاج ميرزا محمود مواهبی طباطبايی ، آيت الله حاج شيخ علی محمد نجفی بروجردی ، ملا اسداله بروجردی ، استاد مهرداد اوستا ، صامت بروجردی ، دکتر عبدالحسين زرينکوب ، محقق ارجمند ، دکتر سيد جعفرشهيدی ، سردارسرافراز اسلام سرلشگر شهيد محمد بروجردی وشهيد اهل قلم محمود صارمی اعتبار وافتخار اين شهرستان را صد چندان نموده وبرتارک تاريخ اين سرزمين می درخشند .

درجريان انقلاب شکوهمند اسلامی ودوران دفاع مقدس نيز بروجرد همانند ساير نقاط ايران اسلامی درصحنه های مختلف مبارزه وايثاردين خويش را بخوبی ادا کرده است . سندهای معتبراين حضورتقديم 1350 نفر شهيد والامقام ، وجود 4500 نفر مجروح وجانباز و260 نفرآزاده ونام بلند سردارانی است که جای جای جبهه های نورعليه ظلمت را درنورديده وزينت بخش دفتر عاشقان دريادل نهضت امام خمينی (ره) گرديده است .

امروزنيزعلی رغم برخی مشکلات وکم لطفی ها مردم خداجوی اين شهرستان درخط ولايت وارزشهای متعالی انقلاب اسلامی درتمامی صحنه ها حضوری شايسته دارند که از آن جمله می توان به حماسه تاريخی 18 خرداد سال 80 انتخابات رياست جمهوری وانتخابات مجلس شورای اسلامی دراول اسفند ماه سال 82 اشاره نمود .

دراين برهه از تاريخ انقلاب اسلامی که تحت رهبری اندشمندانه مقام معظم رهبری حضرت آيت الله خامنه ای و دولت تدبیر و امید زمينه مناسبی برای مشارکت مردم درسرنوشت خويش فرآهم آمده فرصت ارزشمندی است تا بروجرد يکبارديگرخود را بازيافته ونقش خويش را درپی ريزی تمدن نوين اسلامی وتـوسعه همه جانبه کشوربه منصه ظهور برساند . انشاءالله

ابراهيم بيک درسياحتنامه می نويسد از چيت های بافت بروجرد درولايات روسيه وتفليس ودرخانه های رجال کشور ديده می شود کريم خان نيز از پارچه های بافت بــروجرد استفاده می نموده است .

حاج سياح محلاتی درسال 1303 ه.ق از راه خرم آباد به بروجرد سفر نموده می گويد : درشهرگردش کردم واقعاً که دارالسرور زيبنده نام اين شهر است سراپا سبزه وخرم وپرآب وباغات با صفا وگلستان ومسجد معتبری (مسجد امام فعلی) دارد . اين شهردرمعرض تاخت وتاز الوار است لذا هميشه حاکم مقتدری برای امن داشتن اين ولايت لازم است بعضی صنعتگران قابل دارد ، مردمش تعصب زيادی دارند ، ساداتی هم دربروجرد زندگی می کنند که درنهايت اقتداربرمردم تحکم می کنند (بعضی از سادات از مالکين عمده شهر هستند)

دکترفوزيه پزشک دربار ناصری درسال 1309 ه.ق به همراه ناصرالدين شاه به اين ديارآمده است وی ضمن بازديد از مناطق مختلف بروجرد از فراز روستای حاجی آباد ودهگاه توصيف شگفت آوری از شهر کرده است وعکسی از دروازه دودانگه وقسمتی از قلعه جوارآن درکتاب مشهورش ((سه سال دردربار ايران)) دارد .

نشانه های برجسته اين شهر درطول اعصاروقرون که توجه حاکمان وسياحان را به خود جلب نموده عبارتند از :

سرسبزی ، لطلفت آب وهوا ، انبوه باغهای ميوه وکشتزارهای زعفران ، آنچنان که دارالسرورش خوانده اند .

آبادانی شهر ، رونق صنعت خصوصاً صنعت پارچه بافی ، صنايع فلزی وورشوسازی

محل تحصيل علم وادب وتربيت عالمان وفرهيختگان بزرگ

مرکزيت سياسی تا حدود 60 سال قبل درمنطقه لرستان وهمدان

اين ديار اصيل از قديم الايام ، گذشته از زيبائی وسرسبزی ، مهدتمدن ، فرهنگ وصنعت بوده وازشکوه وعظمت خاصی برخورداربوده است .

علما :
آيت‌الله العظمی حاج آقا حسين طباطبايی بروجردی (مرجع تقليد شيعيان جهان):

اين دانشمند بزرگ در سال 1292 قمری در شهر خود بروجرد متولد شد. آيت‌الله فقيد تا هفت سالگی در بروجرد مقدمات علمی را فرا گرفته و در سال 1310 جهت تکميل معلومات خود روانه اصفهان شد. در آنجا دروس سطح خارج فقه، اصول، فلسفه، کلام، هيئت رياضی، رجال و حديث را تکميل نمود و سپس عازم نجف اشرف شد. در اواخر سال 1378 قمری به بروجرد بازگشت و در اين هنگام اجازه عالی اجتهاد مطلق را از استادش آيت‌الله آخوند خراسانی دريافت نمود. ايشان مدت 36 سال را در بروجرد سکونت نمودند. در اين مدت گذشته از رسيدگی به امور دينی مردم و کار مرجعيت سرگرم تأليف و تصنيف کتب بسياری در فقه. اصول و رجال و حديث و غيره بودند. اين عامل جليل‌القدر در سال 1323 شمسی جهت معالجه بيماری خود به تهران عزيمت نمودند و پس از بهبودی به دعوت مدرسين حوزه علميه قم وارد اين شهر شدند و به تدريس بعضی از فضلای حوزه قم همچون متفکر شهيد مطهری پرداختند. ايشان مدت 16 سال مرجعيت مطلق شيعيان جهان را بر عهده داشتند و در سال 1380 قمری چشم از جهان فرو بست. اين عالم برجسته آثار فراوانی از خود بر جای گذاشت، از جمله آنها جامع احاديث الشيعه، تحريد الاسانيد (ده جلد)، طبقات الرواه، بيوت الشيعه و ...

¨ عالم جليل‌القدر مرحوم آيت‌ا... سيد محمدباقر سلطانی طباطبايی بروجردی:

در سال 1294 شمسی در شهر بروجرد ديده به جهان گشود. ايشان خواهرزاده علامه مجلسی صاحب بحارالانوار بودند. وی اجازه اجتهاد خود را از مرحوم شيخ عبدالکريم حائری و آيت‌ا... العظمی محمدتقی خوانساری و سيد محمد حجت و حاج سيد صدرالدين کسب نمود، شهرت ايشان و زهد و پارسايی بی‌نظير از جمله دلائلی بود که با توجه به اصرار بزرگانی همچون امام راحل و آيت‌ا... العظمی گلپايگانی ـ اراکی و آملی حاضر به قبول مرجعيت نشدند و تا آخرين دقايق عمر شريفش در گوشه‌ای که بزرگتر از جهان بود زيست و سرانجام در 31 خرداد 1376 در بيت امام در جماران چشم از جهان فرو بست و در کنار آرامگاه ابدی امام «ره» آرميد.

¨ حضرت آيت‌الله العظمی حاج شيخ علی محمد بروجردی نجفی قدس سره:

از مراجع بزرگ شيعه و اعاظم فقهای عصر در قرن معاصر است که در سال 1315 (هـ ق) در بروجرد تولد يافت. مقدمات را نزد ملا فيض در بروجرد فرا گرفت و سپس برای ادامه تحصيل در سن 14 سالگی راهی نجف اشرف شد و در خدمت حضرت آيت‌ا... العظمی اصفهانی به درجه اجتهاد رسيد. ايشان پس از يک عمر طولانی خدمت به مسلمين و بروجرديهای زمان خود در بهمن ماه سال 1383 شمسی دعوت حق را لبيک و به سوی رفيق اعلی پر گشود. از تأليفات گرانبهای آن مرحوم «رساله انيس المقلدين»، «توضيح‌المسائل مناسک حج» و «حاشيه بر توضيح المسائل آيت‌ا... العظمی بروجردی» انتشار يافته است.

¨ دانشمند محترم حاج شيخ غلامرضا مولانا:

ايشان در سال 1306 شمسی در بروجرد ديده به جهان گشود. خواندن و نوشتن و مقدمات عربی را نزد پدرش فرا گرفت و سپس سطوح ادبيات، فقه، اصول، منطق و فلسفه را از اساتيد فنون چون مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمين حاج سيدمحسن شريعتمداری و مرحوم ميرزا لطف‌ا... و ... فرا گرفت. اين دانشمند فرزانه آثار متعددی را تأليف نموده است که جزء منابع ارزشمند تحقيقاتی بخصوص در زمينه تاريخ و جغرافيای بروجرد به حساب می‌آيند.

اسامی تعدادی از مشاهير شهرستان بروجرد از قرن يازدهم به بعد

1-مير مرشد بروجردی قرن 11 مجموعه 6000بيتی منظوم
2-عبداله خطاط بروجردی قرن 11 کتاب فاتحه الکتاب تاليف شيخ بهالدين عاملی را با خط نسخ نوشته که اکنون در دانشکده الهيات تهران موجود است

3-ميرزا معصوم بروجردی قرن 11 ديباچه گلزار محمدی

4-ملا کلبعلی بروجردی قرن 11اسئله بروجرديه در اخلاق و فقه و اصول

5 -ميرزا اسحاق شيخ الاسلام بروجردی قرن 11 ديوان اسيد ميرزا اسحق البروجردی،هو شيخ الاسلام يها توفی

6 -آخوند ملاحسين بروجردی قرن 11 وقايع السنين والا عوام

7 -شيخ محمد تقی بن مولی احمد بروجردی قرن 12 عين البکاـ لب عين البکا

8- شيخ جعفر بن عبدا.. بن ابراهيم کمری بروجردی قرن 12 روضات

9 -سيد محمد بن سيد عبدالکريم طباطبايی بروجردی قرن 12تاريخ النبی والئمه(ع)ـالاعلام الامعه ـرساله در عصمت ـ ائمه و…

10 -محمد مومن بروجردی قرن 12 شرح تحفه حاتميه را با خط خوش تقرير نموده است.

11- علامه سيد محمدمهدی بحرالعلوم قرن 12 مصابيح در فقه ـتحفة الا کرام ـرسال در فرق و ملل و دهها اثر ديگر

12 -محمد مهدی بن محمد حسن بروجردی قرن 13 استنساخ کتاب جهانگشای نادری

13 -محمد جعفر جاپلقی بروجردی قرن 13 نذکره در اصول فقه

14 -محمد صادق نحوی بروجردی قرن 13 ترجمه بحجةالمرضيه ـ شرح فارسی بر الففيه ابن مالک

15 -سيد عبدالعظيم يروجردی قرن 13 رساله ای در عالم معانی و بيان

16 -محمد حسين بروجردی قرن 13 اسرار الصلوة

17 -ملا عبداله بروجردی قرن 13 سرور الشيعه

18-شيخ محمد حسين بروجردی قرن 13 رجال در شرح حال شش تفر از اکابر شيعه ـدر افعال عباد و جبر و اختيار و قصاء

19-سيد جعفر کشفی بروجردی قرن 13 اجابة المظطوين ـ بلدالامين ـ تحفة الملوک و دهها اثر ديگر

20 -سيد صبغة ا… کشفی بروجردی قرن 13 تفسيری بنام بصائر الايمان

21- حجةالاسلام حاج اسدا.. بروجردی قرن 13 مفتاح الجنان

22-شيخ علی اصغر نير بروجردی قرن 13 افاضات الرضويه ـ بوارق الا معه ـ رساله تيمميه ـ و دهها اثر ديگر

23 -سيد حسين بروجردی قرن 13 نخبةالمقال ـ مستطرفات ـ صراط المستقيم و چند اثر ديگر

24 -حاج سيد شفيع جاپلقی بروجردی قرن 13 القواعد الشريفيه ـ روضة البهيه ـ شرح تجارت شرح لمعه و چند اثر ديگر

25- محمد اسمعيل بروجردی خوشنويس قرن 13مجموعه ای بخط نستعليق موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

26 -حجةالا سلام حاج ميرزا محمود طباطبائی قرن 13 مسلحا المصابين ـ مواهب السنيه ـ رساله علميه

27- آخوند ملا حسن بروجردی قرن 13 تفسير سوره حمد و توحيد بنام مجمع المطالب و منتهی المارب

28- اسمعيل خان سرباز بروجردی قرن 13 اسرار الشهاده

29- ميرزا يحيی تاطق قرن 13 ديوان اشعار راجع به ائمه اطهار

30- شيخ محمد رحيم بروجردی قرن 14 تقريرات دروس فقه و اصول ـ شرح تافع هدايه الرضويه وچند اثر ديگر

31- شيخ حسين بروجردی قرن 14 النص الجلی ـ تفسير قرآن ـ اسرار التنزيل و چند اثر ديگر

32- سيد عبدالرحمن طباطبا ئی بروجردی قرن 14 مصابيح المناهج ـ نور الانوار

33- شيخ غلام حسين بروجردی قرن 14 نفليه شهيد ـ تصحيح تذکره الفقها ـ ترجمه خلتصه الذکار

34- سيد ريحان الله بروجردی قرن 14 ريحان القلوب ـ فواکها الفقها ـ ترجمه خلاصه الاذکار

35- آخوند ملا عبدا…قرن 14 صلوه ناقص ـ رساله در اجماع ـ رساله در مقدمه داجب و چند اثر ديگر

36 -سيد محمد بروجردی قرن 14 جغرافيا ـ قواعد عربی

37-سيد عبدالحسين آل کمونه بروجردی قرن 14 رساله در قاعده قرعه ـ رساله در قاعده شک ـ شرح نهج البلاغة و ذهها اثر ديگر

38- يار قلی بروجردی قرن 14 سر قضيه عاشورا ـ تعليقات بر شوارق ـ حاشيه کفايه الا صول و آثاری ديگر

39- شيخ محمود بروجردی قرن 14 نخبةالاداب فارسی و عربی ـ تصحيح مکارم الاخلاق طبرسی ودهها اثر ماندگار ديگر

40- شيخ محمد علی ايتی بروجردی قرن 14 مدامع ال عين فی مصيبه الحسين الدررو اللئالی فی تلخيص الا مالی و چند اثر ماندگار ديگر

41 -ملا ابوالقاسم گلپايگانی بروجردی قرن 14 کشکول ـ رشحات الفاطميه ـ شرح متظومه سير محسن کاظمی

42- حاج سيد حسين اوليائی بروجردی قرن 14 کشف المرموز و ابراز الکيوز ـ فوائد فقيهه و اصوليه ـ الحجة البالغة

43 -آيت ا.. شيخ محمد حسين غروی بروجردی قرن 14 مجموعه ای در اخلاق ـ مجموعه ای در فقه ـ مجموعه ای در شرح مصائبه سيد الشهدا

44- حاج شيخ صادق سربندی بروجردی قرن 14رساله استدلالی در بيع کلی ـ رساله استدلالی در خيارات ـ رساله در مقدمه واجب

45- شيخ محمد تقی اراکی بروجردی قرن 14 سير ال متازل فارسی ـ مواعظ تقويه ـ رساله ای در عمل روز و شب و چند اثر ديگر

سخنوران:

استاد فقيد دکتر عبدالحسين زرين‌کوب:

دکتر عبدالحسين زرين‌کوب در سال 1301 «هـ. ش» در بروجرد متولد و تحصيلات ابتدايی و متوسطه را در زادگاه خود و تهران به پايان برد. آنگاه به عنوان دبير دبيرستانها به استخدام اداره فرهنگ سابق درآمد.

وی تحصيلات خود را تا مقطع دکترا در دانشکده‌های مختلف طی و در سال 1334 دکترای خود را در رشته زبان و ادبيات فارس اخذ نمود.

استاد در طول عمر پر برکت 76 ساله خود در دانشگاههای مختلف به تدريس علوم ادبی، تاريخ اديان و کلام و ... پرداخته و از خود بيش از 30 اثر ماندگار مکتوب به يادگار نهاده است که از جمله می‌توان به «اريش ميراث صوفيه»، «دو قرن سکوت»، «شعر بی‌دروغ»، «شعر بی نقاب»، «فلسفه شعر» يا «تاريخ تطور شعر و شاعری» و «کارنامه اسلام»، «پله‌پله تا ملاقات خدا» و ... اشاره نمود. استاد زرينژ کوب در شهريور ماه سال 1377 به سرای باقی شتافت و شيفتگان خود را در سوگی عظيم فرو برد.

¨ استاد مهرداد اوستا:

زنده‌ياد محمدرضا رحمانی مشهور به مهرداد اوستا در سال 1308 شمسی در بروجرد چشم به جهان گشود. وی شاعری را از روزگار کودکی آغاز کرده و تحصيلات آکادميک خود را تا اخذ درجه فوق ليسانس در رشته فلسفه ادامه داد.

استاد سالها در دانشگاهها و مدارس عالی تهران به تدريس دروسی همچون: تحقيق در تاريخ هنر اديان و اساطير تطبيقی، حکمت و هنر در تاريخ، زبانشناسی، اصول فلسفه اديان و مذاهب و ... پرداخت و از خود دهها اثر منتشر شده و انتشار نيافته به يادگار گذاشت. وی را يک از بزرگترين قصيده سرايان معاصر دانسته‌اند. استاد که سالها مسئوليت شورای شعر را عهده‌دار بودند، در سال 1370 شمسی در شورای شعر کشور و در حين انجام وظيفه درگذشت از جمله آثار او می‌توان به «امام حماسه‌ای ديگر»، «آرش»، «تيرانا»، «شراب خانگی»، «ترس محتسب خورده» و ... اشاره کرد.

¨ استاد عبدالمحمد آيتی بروجردی:

نويسنده و محقق معاصر که در سال 1305 در شهر بروجرد به دنيا آمد. خواندن را از مکتبخانه آغاز کرد و در سال 1328 در رشته معقول فارغ‌التحصيل شد. استاد در خلال شغل خود با توجه به اطلاعات عميقی که نسبت به زبان و ادبيات عربی دارد به تجربه متون فراوان عربی پرداخته و کتب پر بهايی را در زمينه‌های تاريخ، تاريخ فلسفه، تاريخ ادبيات تصنيف و تأليف نموده است که هر يک به نوبه خود برای ادبيات و فرهنگ اين کشور گنجينه‌ای نفيس تلقی می‌گردد. استاد دارای 16 اثر از جمله «تاريخ فلسفه در جهان اسلامی»، «شرح داستان خسرو و شيرين نظامی»، «تاريخ ادبيات زبان عربی» و ... می‌باشد.

¨ استاد دکتر سيدجعفر شهيدی:

اين استاد فرزانه در سال 1297 شمسی در بروجرد متولد شد و تا سال 1321 به تحصيل در بروجرد مشغول بود و در اين سال برای ادامه تحصيلاتش به نجف اشرف مشرف شد و در محضر آيات عظام و علما نجف به تحصيل ادامه داد و در همانجا اولين اثر خود «مهدويت و اسلام» را نوشت. وی پس از بازگشت به ايران در سال 1327 در مدرسه سپهسالار تهران به ادامه تحصيل پرداخت و موفق به اخذ ليسانی و در ادامه موفق به اخذ درجه فوق ليسانس و دکتری گرديد. اين استاد فرزانه که هم اکنون رئيس مؤسسه بزرگ لغت‌نامه دهخدا می‌باشد دارای آثار و کتب و مقالات فراوانی است که امروزه در دانشگاههای کشور به عنوان منابع درسی و تحقيقی مورد استفاده اساتيد و دانشجويان قرار دارد.

از مجموعه آثار او می‌توان به آثاری چون «زندگی حضرت فاطمه زهرا»، «تاريخ تحليلی اسلام»، «آتشکده آذر»، «شيرزن کربلا»، «نهج‌البلاغه»، «فاطمه دختر محمد» و ... اشاره نمود.

شعرا :

¨ استاد حسين حزين:

در کودکی ليلی و مجون را نزد مادرش درس گرفت و نزد ملاحسين تحصيلات خود را تکميل نمود. دوبار به عراق عرب مسافرت نمود و خدمت بزرگان علم و دانش رسيد و از خرمن دانش آنها استفاده نمود و در بروجرد بارها خدمت آيت‌الله العظمی بروجردی رسيد مورد محبت ايشان قرار گرفت. از وی آثار و تأليفاتی شامل «تذکره حزين»، «ديوان قصايد»، «ديوان غزليات» و ... به جای مانده است.

¨ ميرزا محمدباقر صامت بروجردی:

ميرزا محمد باقر صامت بروجردی يکی از بزرگترين مرثيه سرايان کشور اسلامی است که مراثی و اشعارش همه ساله در ماه محرم و در ايام عزاداری حضرت اباعبدالله الحسين «ع» بر زبان و دل همه شيفتگان فارسی زبان امام حسين «ع» ترنم می‌شود.

وی که مردی فاضل و پرهيزگار و معتقد و صفات اخلاقی و خصائص نفسانيش بين خاص و عام مشهور بود از شعرای به نام قرن سيزدهم و چهاردهم (هـ.ق) است که فن شعر را از ميرزا عبدالمجيد نوايی فرا گرفت و به سرودن رياض‌الشهاده اثر طبع لطيفش در دوازده جلد پرداخت. اين کتاب مملو از ستايش حضرت حق، نعت حضرت رسول اکرم و ائمه هدل «س» و همچنين قصايد، غزليات و قطعات عرفانی است. مقبره وی در پارک صامتيه برورجد همه روزه مأمن دهها دلباخته عارف و شيفته به کلام و مقام اوست.